Aniversario de nacemento de Manuel Leiras Pulpeiro

Mondoñedo encheuse de luz o día 25 de outubro de 1854, para recibir a Manuel Leiras Pulpeiro. Andando o tempo, aquel meniño mindoniense habería deixar unha profunda pegada na vida e nos corazóns dos homes e mulleres da comarca, facendo honra á frase que mellor o caracterizaba: “Amou a verdade e practicou o ben”.

Como dicía Aquilino Iglesia Alvariño nun discurso de 1949 titulado “A lengua dos poetas do Norte de Lugo”: “Neste pórtigo de poetas piedosos, Leiras é o relaxado e o furafaz, o poeta maldito, bon materialista do seu tempo, de barbas brancas, corazón doído e amigo de facer ben”.

 “Cantares gallegos” foi o único libro que se editou en vida do poeta que se disfrazaba de médico, e está composto por poemas curtos, en estrofas de catro versos, escritos de xeito popular e costumista, que recolle cantigas de forte contido patriótico, sátira anticlerical e no que canta a Mondoñedo e as súas terras e aos seus homes e mulleres.

Voume pra a beira do río,
Que consola ouvil-a y-auga,
Porque a y-auga vai dicindo
¡Todo pasa! ¡Todo pasa!”.

A canción “Pena da roca” medrou en min arrecadando estrofas soltas do libro de Leiras Pulpeiro “Cantares gallegos”, publicado en 1911. A melodía xurdíu teimuda e baladística, e dictoume os instrumentos que haberían darlle forma aos intermedios musicais. Grandes músicos como Paco Cerdeira na guitarra, Marta Oro Amón no violín, Ricardo “Richi” Casás no saxo tenor e Fernando Román na gaita embeleceron o tema ata alturas expresivas de moita paixón e calidade. Son un suertudo por ter ao meu carón a artistas de tal talla.

  1. PENA DA ROCA Fran Amil 3:38

Embed

Copy and paste this code to your site to embed.

Dan cen voltas as formigas
para dar co mel na colmea;
pero dou máis eu buscando
o da boquiña das nenas.

¡Ai, quen me dera no souto
que hai xunto da miña casa!
¡Ai, quen me dera coas nenas
con quenes hai pouco brincaba!

Tal a miña pena era,
e tanto e tanto chorei
que a mesma pena da roca
co pranto meu abrandei.

Quedéime como o ramallo
que deixan soio na fraga;
non teño quen me agarime
do sol do vento e da iauga.

Unha tarde morna de outubro achegámonos meu irmán Carlos e máis eu a Mondoñedo, para facer unha pequena reportaxe sobre Leiras Pulpeiro coa que ilustrar este aniversario de nacemento do poeta e médico. Aquí tedes algunhas fotos na rúa Leiras Pulpeiro da localidade de Mondoñedo, a casa onde vivíu, e a campa Leiras Pulpeiro, que así se chama o espazo do cemiterio civil da vila onde está soterrado o noso protagonista. Acompañounos Jose Luís Fernández Ansedes, imprescindible e auténtico axitador cultural de Mondoñedo e arredores. Estando en Mondoñedo, é imposible non achegarse á catedral, ou botar un parrafeo co lendario Álvaro Cunqueiro, quen nos falou de Merlín e a súa familia, de Ulises cando era mozo, do incerto señor Hamlet, do vello Sinbad, dun home que se parecía a Orestes, e de Fanto Fantini della Gherardesca. Como tiñamos que visitar a sepultura de Leiras Pulpeiro, quedamos con Cunqueiro en que haberiamos voltar outro día para seguir co parrafeo, e prometeu contarnos cousas de xente de aquí e de acolá.

Para homenaxear A Leiras Pulpeiro nesta efeméride, xunteime con Richi Casás e Fernando Román. Desta volta, achegámonos á Casa Lourán, en As Restrebas no Val de Xestoso (Monfero, A Coruña) onde Anabel González recibiunos cunha aperta e un sorriso franco. A homenaxe a Manuel Leiras Pulpeiro atopou acobillo no ceador da Casa Lourán, e abordamos unha versión en acústico de “Pena da roca”, tocando eu a guitarra rítmica, Richi o saxo alto, e Fernando a gaita. Desfrutádea.

Para escoitala, premede no título enriba da foto.

O concello de Mondoñedo instaurou un certame literario, o “Premio de Poesía Manuel Leiras Pulpeiro”, que leva xa dez edicións. Anímate, escribe versos e proba sorte.

Para achegármonos en profundidade á obra de Leiras Pulpeiro, na bitácora de Miro Villar podemos ler Unha lectura da Poesía Galega Completa, de Manuel Leiras Pulpeiro